W 2010 r. mineła 70. rocznica jego śmierci, oraz 125 lat od jego narodzin i cieszę się, że pamięć o nim przetrwała nie tylko w rodzinie Kielaków.

Mam 85 lat, więc niektóre wydarzenia zatarły się w mojej pamięci, ale te, które pamiętam postaram się przedstawić jak najrzetelniej. Dodam też fakty zapamiętane przez całą rodzinę oraz informacje, które są w dokumentach pisanych. Ojca pamiętam tylko ja i moja młodsza siostra Maria, reszta rodziny zna jego historię z opowiadań.

Stanisław Kielak urodził się w listopadzie 1885 r. w Jasienicy w ówczesnym powiecie radzymińskim. W pobliskim Klembowie, w kościele św. Klemensa odbył się chrzest.

Mój dziadek Tomasz Kielak przebywał w Jasienicy prawdopodobnie oddelegowany do pracy na kolei Warszawsko-Petersburskiej. Otwarto ją w 1862 r., a szlak jej przebiegał przez Chrzęsne, gdzie do dzisiaj znajduje się stacja kolejowa.

Nazwisko Kielak stało się znane w okolicy, gdyż dziadkowie mieli trzynaścioro dzieci, z których do wieku dojrzałego dożyło dziewięcioro – dwie córki i siedmiu synów. Kilkoro zmarło w niemowlęctwie, co w XIX w. zdarzało się często. Piszę o dziadku, gdyż to on zapoczątkował społecznikowską działalność Kielaków w Chrzęsnem i okolicy. W historii zapisał się udziałem w komitecie budowy w latach 1913-1919 neogotyckiego kościoła parafialnego wg projektu Henryka Kudery w Postoliskach, wsi sąsiadującej z Chrzęsnem. W kruchcie tegoż kościoła znajduje się tablica z nazwiskami członków komitetu, wśród których widnieje nazwisko Tomasza Kielaka. Około 1890 r. dziadek wrócił z Jasienicy do Chrzęsnego, gdzie posiadał 20 morgów i 98 prętów (ok. 13 ha) ziemi odziedziczonej po swoim ojcu Piotrze z pierwszych nadziałów i serwitutów.

Ten wspaniały, uzdolniony, energiczny człowiek na zawsze pozostanie jednak w naszej pamięci. Niech ten „barwny portret” uczci cześć artysty i utrwali jego postać w naszych umysłach i sercach. Profesor Maciąg był zaprzyjaźniony z naszą wołomińską Galerią „Korozja i Kolor”. Galeria dwukrotnie wystawiała dzieła artysty – w 2003 r. podczas wystawy prac profesora związanej z drugą wojną światową oraz w 2005 r., kiedy to wystawa nadbużańskich krajobrazów Ludwika Maciąga ukoronowała otwarcie powiększonej i wyremontowanej galerii.

Ludwik Maciąg urodził się w 1920 roku w Krakowie. Tuż po maturze rozpoczął studia na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Jednak marzenia pana Ludwika o studiowaniu malarstwa runęły wraz z wybuchem II wojny światowej. W tym trudnym okresie ukończył podchorążówkę Armii Krajowej, a w od 1944 roku należał do oddziału partyzanckiego „Zenona”, służył w zwiadzie konnym. Jednak przez cały czas służby znajdował czas na swoją pasję – rysowanie. Stworzył wówczas niezwykłą serię prac ukazujących życie partyzantki w czasie okupacji. Po wojnie pan Maciąg ukrywał się przed NKWD. Aby uniknąć wywiezienia na Sybir wyjechał do Janowa Podlaskiego, gdzie pracował przy koniach – swej drugiej obok malarstwa pasji. W późniejszych latach panu Ludwikowi udało się powtórnie dostać na ASP. Studia początkowo rozpoczęte w Krakowie ukończył w Warszawie. Osiągnięcia i zapał artysty pomogły osiągnąć mu tytuł profesora zwyczajnego. Przez wiele lat Ludwik Maciąg był dziekanem warszawskiej ASP.

Profesor Maciąg odznaczał się nie tylko niebywałym talentem i zapałem do pracy, ale też wielkim zdyscyplinowaniem, uczciwością, szlachetnością i skromnością. We wszystkim co robił był niezwykle autentyczny. Łączył swe dwie pasje – malarstwo i konie w sposób piękny i naturalny. Najczęściej w swych pracach przedstawiał sceny batalistyczne, historyczne, konie i pejzaże polskiej wsi. Po tym, jak profesor przeniósł się w 1978r. do Gulczewa koło Wyszkowa, rozpoczął organizowanie imprez konnych.

Artysta obok wspaniałych obrazów stworzył też wspaniałe ilustracje książkowe, plakaty, grafiki, projekty znaczków pocztowych, gobeliny i rzeźby. Ostatnio okazało się nawet, iż pan Maciąg był autorem projektów sylwetek samochodów dla żerańskiej FSO. Miał wiele wystaw indywidualnych i zbiorowych w kraju i za granicą, m.in. w Anglii, Danii, Holandii, Niemczech, Stanach Zjednoczonych, Kandzie, Chinach, Indiach czy Iranie. Otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia. Prace Ludwika Maciąga znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego i Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie a także w Bibliotheque Nationale w Paryżu, Galerii Folkestone i Cassel Galerie w Anglii, a także w zbiorach prywatnych, głównie w USA. Jak widać talent i wszechstronność pana Ludwika są ogromne i warte rozpowszechniania oraz naszej wiecznej pamięci.

Profesor został pośmiertnie odznaczony przez Prezydenta Polski Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla kultury polskiej oraz za osiągnięcia w pracy artystycznej.

Najwspanialsze w artyście było to, że tworzył z wielkiej miłości do sztuki, nie dla rozgłosu. Sławą się nie upajał, uważał, że psuje charakter. Ważne też, że był wierny tradycjom, krzewił patriotyzm, wyznawał ideały, o których teraz większość niestety zapomina. Nie poddawał się żadnym modom. Zawsze tworzył to co kocha i w sposób dla niego odpowiedni, nie narzucany z góry. Nigdy nie rozstawał się też ze swoją pasją jeździecką. Nie chciał nigdy zatracić samego siebie w tym co robił, żył zgodnie z naturą, był po prostu dobrym człowiekiem i to jest piękne.

Ludwik Maciąg uważał, że naród, który traci pamięć, traci też tożsamość. Pamiętajmy więc o Panu Ludwiku – o wybitnym człowieku, wszechstronnym artyście, wspaniałym wykładowcy, przyjacielu wołomińskiej galerii, o jego genialnym talencie, o jego zasługach w czasie wojny, zasadach jakie wyznawał, jego bogatym dorobku, poszanowaniu dla polskich tradycji, o jego dobrym sercu.

Sylwia Kowalska

Nasfeterowie byli rodziną ściśle związaną ze środowiskiem artystycznym jeszcze przed II wojną światową. Stefan Nasfeter z Wołomina, stryj Janusza, był przed wojną właścicielem studia fil­mowego w Warszawie oraz kina w Wołominie. ­

Kiedy przystępowaliśmy do zbierania mate­riałów o Januszu Nasfeterze, zastanowił nas ogromny wkład twórczości Janusza Nasfetera w historię polskiego kina – a szczególnie kina dla dzieci i o dzieciach, przy jednoczesnym braku opracowań, które w sposób syntetyczny ujmowałyby dorobek tego reżysera. Nawet śmierć Janusza Nasfetera, w 1998 r., przesz/a w opinii publicznej niejako ukradkiem, przypieczętowując nieobecność reżysera w ży­ciu artystycznym w ostatnich latach jego życia.

Podjęliśmy próbę przypomnienia postaci Janusza Nasfetera, mimo przekonania że ze względu na ogrom jego twórczości głównie fil­mowej, ale także pisarskiej i graficznej, jest to zadanie znacznie przekraczające możliwości ma/ej publikacji towarzyszącej przeglądowi je­go filmów. Książka nie jest kompendium wiedzy o Januszu Nasfeterze, chociaż może być wstę­pem do dyskusji nad twórczością tego wielkie­go i zapomnianego reżysera.

W 1998 roku Piotr Łazarkiewicz napisał: „Śmierć Janusza Nasfetera uświadamia nam jeszcze raz potrzebę opisania historii polskiego kina. Prawdziwego, nie poddanego rozmaitym presjom, przewartościowania jego dorobku. Ktoś to powinien w końcu zrobić. Tylko kto?”

Podjęliśmy wyzwanie ustalenia jednego, małego i zapomnianego elementu tej pożąda­nej układanki. Przedstawiamy Janusza Nasfe­tera… na tle rodziny wołomińskich Nasfeterów.

G. P. Dudzik, J. Boguszewska
Nasfeterowie
Ząbki 2004

Rozpocząłem karierę artystyczną w teatrze Rygiera w Krakowie, skąd zostałem zaangażowany do teatru im. Juliusza Słowackiego ( … ). Woj­na przerwała na okres 5 lat moją pracę w teatrze. Służyłem w wojsku austriackim, ale frontu nie widziałem ani razu ( … ). Po zakończeniu służby wojskowej powróciłem do teatru im. J. Słowackiego, skąd po krótkim okresie czasu zaangażowany zostałem do teatrów warszawskich – wspo­minał Orwid w jednym z wywiadów prasowych.

Okres warszawski w karierze artystycznej Orwida rozpoczął się w 1922 roku, gdzie po „ki1ku zmianach” z zatrzymał się na dłużej w Teatrze Polskim. W latach 1922-1926 grał nie tylko w Polskim, ale też w Małym i teatrze im. Wojciecha Bogusławskiego. W latach 1926-1933 był w zespo­le Miejskich Teatrów Dramatycznych, a od 1934 roku do wybuchu wojny w zespole Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej.

Powierzchowność Orwida nie wyróżniała się niczym szczególnym. Był mężczyzną średniego wzrostu i średniej tuszy. Miał szczerą, sympatyczną twarz, którą postarzała trochę przedwczesna łysina. Wygląd zewnętrzny predestynował go do ról zabawnych starszych panów. Grywał więc jowialnych ojców lub wujów, zahukanych przez swoje połowice mężów i podstarzałych, niewczesnych… ­

Aneta Kielak
Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2006)

Osobą, której losy tragicznie wpisały się w historię Polski, był stryj Bolesława, Jan (1834-1864). Pracował jako rewizor dochodów tabacznych w Warszawie, gdy w 1863 roku wybuchło Powstanie Styczniowe, do którego się przyłączył. Kiedy Romuald Traugutt objął dyktaturę, Jan Jeziorań­ski pełnił funkcję referenta, a następnie komisarza komunikacji przy Sekretariacie Rządu Narodowego, wreszcie kierownika poczty Rządu. Aresztowany przez Rosjan, torturowany i męczony, wraz z Trauguttem, Krajew­skim, Toczyskim i Żulińskim został stracony na stokach Cytadeli  sierpnia 1864 roku. Pozostawił poślubioną dwa lata wcześniej żonę i córkę. Stry­jecznym bratem Jana Jeziorańskiego był Antoni Jeziorański, generał Powstania Styczniowego, dowódca oddziałów polskich podczas wielu potyczek i bitew, uczestnik ruchu patriotycznego i spiskowego, więziony w Cytadeli, a także w Kufstein i Meran.­­­­­

Warto nadmienić, że potomkiem tego rodu był również Jan Nowak Jeziorański (prawdziwe nazwisko: Zdzisław Antoni Jeziorański), słynny kurier z Warszawy, założyciel radia Wolna Europa. Wielką estymą i szacunkiem darzył on swego dalekiego krewnego.

Jolanta Boguszewska
Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2006)

Pierwsze nauki pobiera Kazimierz Narbutt w Szczuczynie (dziś Bia­łoruś), w szkole prowadzonej przez pijarów. 25 lipca 1755 roku wstępuje do nowicjatu pijarskiego w Lubieszowie, który w tamtym czasie należał do powiatu Pińskiego. Przebywał tam do 1757 roku. Potem przeniósł się do filozoficzo-teologicznego kolegium pijarskiego w Dąbrowicy. Po kolejnych dwóch latach skierowany został do innego kolegium pijarskiego w Wilnie, tam studiował ?pod przewodnictwem znakomitych nauczycieli: Wykowskiego, Oskierki, Sirucia, a pod rektorstwem Dogiela, poświęcał się szczególnie, z indywidualnego popędu, filozofii i matematyce.

Grzegorz P. Dudzik
Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2006)

Mirosław Bujalski
Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2006)

• ksiądz Ignacy Nagurczewski – poeta, tłumacz, pedagog, wspaniały mówca i kaznodzieja, profesor Collegium Nobilium i Szkoły Rycerskiej;
• ksiądz Kazimierz Narbutt, wybitny działacz Komisji Edukacji Na­rodowej i przewodniczący jej Wydziału do Spraw Szkół i Ksiąg Elementarnych;
• ­ksiądz Teofil Kozłowski, który na rozbudowę radzymińskiej świątyni przeznaczył cały swój prywatny majątek;
• ­ksiądz Aleksander Kobyliński, bohaterski proboszcz w dniach wielkiej, sierpniowej próby 1920 roku.

W długim szeregu zasłużonych dla miasta proboszczów ważne miejsce zajmuje zmarły 30 października 2005 roku ksiądz prałat Stanisław Lis. Przeszedł on do historii jako dobry gospodarz i kustosz Cmentarza Żołnie­rzy Polskich 1920 roku. Był synem Jakuba i Zofii z domu Gajdowicz. Uro­dził się 2 maja 1914 roku w Krubinie koło Sannik w Diecezji Łowickiej. Święcenia kapłańskie otrzymał 19 czerwca 1943 roku w Warszawie od biskupa Antoniego Szlagowskiego. Był wikariuszem w parafiach w Mo­gielnicy, Makowie, Świętej Anny w Grodzisku Mazowieckim, Nawrócenia Świętego Pawła Apostoła w Warszawie – Grochowie, Św. Stanisława w Warszawie – Woli. Pierwsze probostwo objął w 1961 roku w parafii Nie­gów, skąd po śmierci radzymińskiego proboszcza Zygmunta Kowalskiego w 1976 roku przybył do Radzymina. Oprócz probostwa piastował funkcję radzymińskiego dziekana. Ten urząd pełnił do 1999 roku, czyli jeszcze 6 lat po zdaniu probostwa swemu następcy i przejściu na emeryturę. ­

Ukoronowaniem jego działalności był dekret księdza biskupa ordynariusza Kazimierza Romaniuka o podniesieniu radzymińskiej świątyni do rangi Kolegiaty i ustanowieniu przy niej Kapituły Kolegiackiej Radzymińskiej. On sam został mianowany jej prepozytem. ­­

W pamięci Radzyminiaków pozostanie jako bardzo dobry gospodarz.

Jan Wnuk
Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2006)

Pochodziła ze znanego czeskiego rodu Waldsteinów. Mając 14 lat, poślubiła dużo starszego od siebie Michała Fryderyka Czartoryskiego, najstarszego z trzech synów księcia Kazimierza Czartoryskiego, pana na Klewaniu i Żukowie. Mąż księżnej był Wielkim Kanclerzem Litew­skim i jednym z najznakomitszych Polaków epoki Oświecenia. Ignacy Krasicki napisał o nim, że był „wiadomością praw i doskonałością przymiotów stawny„, a Gazeta Warszawska z 1775 roku, donosząc o jego śmierci, napisała „równą może, ale większej nigdy naszych kościołów dzwony całej ojczyzny nie ogłaszały straty nad teraźniejszością?”. Stanisław Trembecki, poeta epoki stanisławowskiej, autor wspaniałego wiersza na jego śmierć, w którym opisał całe życie księcia, wyraził myśl, że wielkie wypadki poprzedza śmierć wielkich ludzi: „Polska się przed tym zgonem rozpadła na ćwierci!”.

Czartoryscy mieli trzy córki: Antoninę, Konstancję i Aleksandrę. Dwie pierwsze były kolejnymi żonami Jana Jerzego Flemminga i zmarły obie w wieku 22 lat. Trzecia córka Aleksandra Ogińska przeżyła swoją matkę.

Księżna Eleonora po śmierci córki Antoniny wychowywała w Woł­czynie, koło Brześcia – posiadłości rodowej Czartoryskich i Poniatow­skich – jej córkę Izabellę, późniejszą „panią na Puławach” i „Matkę Ojczyzny” jak ją nazywali współcześni ze względu na jej wielki patriotyzm. Księżna w czasie pobytu w Wołczynie przyczyniła się wydatnie do restauracji tej posiadłości. Odnowiła pałac i park. Meble sprowadziła z Francji a drzewa do parku z całego świata. Była kobietą łagodną, spokojną i gospodarną. Również dzięki niej o rodzie Czartoryskich mówiono, że jest „małą rządną Rzeczypospolitą w dużej Rzeczypospolitej nierządnej”.

Jan Wnuk
Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2005)

Jego ojciec kierował seminarium nauczycielskim, którego spadkobiercą jest obecne Liceum Ogólnokształcące im. Cypriana Kamila Norwida w Radzyminie. Julian Ochorowicz uczył się w szkołach w Warszawie i w Lublinie. W 1866 wstąpił na wydział filozoficzno-historyczny Szkoły Głównej. Później kontynuował studia na Uniwersytecie Warszaw­skim. od początku studiów aktywnie tworzył ruch młodych pozytywistów skupionych wokół Przeglądu Tygodniowego. Tytuł magistra otrzymał w 1872 roku na wydziale fizyko-matematycznym. W latach 1873-1874 studiował na Uniwersytecie w Lipsku, gdzie obronił pracę doktorską.

Pracował z Henrykiem Sienkiewiczem przy redakcji czasopisma Niwa. W 1875 roku habilitował się i rozpoczął prace jako samodzielny docent przy uniwersytecie we Lwowie. Wykładał psychologię i filozofię. Jego zainteresowania z czasem przesunęły się na zagadnienia z pogranicza zawansowanej techniki i parapsychologii. Pracował nad przenoszeniem obrazu i dźwięku na odległość, prowadził badania z zakresu hipnozy i somnambulizmu, zajmował się fizjologią. W 1882 roku wyjechał do Paryża. Opublikował tam swoje artykuły dotyczące hipnozy i możliwości naukowej oceny podlegania jej, czym otworzył sobie drogę do współpracy z paryskim Towarzystwem Biologicznym. Praco­wał także nad wynalazkami technicznymi – modernizował mikrofon, opracowywał aparaty telefoniczne. W 1905 roku Julian Ochorowicz zo­stał jednym z redaktorów Annales des Sciences Psychiques, a rok później sekretarzem Instytutu Psychologii w Paryżu. W następnych la­tach osiedlił się w Wiśle, rozsławiając tę miejscowość jako uzdrowisko, prowadząc tam badania nad hipnozą. W 1912 roku Julian Ochorowicz powrócił do Warszawy w aurze wybitnego specjalisty zagadnień psy­chologii. Zmarł l maja 1917 roku. ­­­­

Ze względu na interdyscyplinarność zainteresowań Juliana Ochorowicza trwają naukowe dyskusje dążące do ustalenia, w jakiej z dzie­dzin nauki jego prace miały istotne znaczenie.

Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2005)