Ale historia Urli nie zaczyna się od powstania letniska. Urle mogą poszczycić się ponad 500-letnia historią, o czym w ostatnią środę w Fabryczce opowiedział Tadeusz Izbicki, autor książki „URLE. Od URoczyska do LEtniska. Szyszkowie urlańscy”.

Publikacja podzielona jest na dwie części. Pierwsza traktuje o historii Urli, począwszy od XVI w., od pierwszej wzmianki o tym miejscu, którą można znaleźć w dokumentach. Druga część opowiada o genealogii rodziny Szyszko, która jest jedną z najstarszych w Urlach. Podczas spotkania autor pokazał i omówił dokumenty, na których się opierał. Nadmienił też skąd wzięło się jego zainteresowanie tym miejscem. Zebrani mogli też zobaczyć imponującą planszę z drzewem genealogicznym zrobioną własnoręcznie przez autora publikacji.

Spotkanie poprowadził Jarosław Stryjek. W trakcie wydarzenia goście mogli wysłuchać koncertu Kapeli Ludowej Mazowszanie, która zagrała melodie ludowe z okolic Urli i Jadowa

Moderator spotkania – Jarosław Stryjek.

Wśród uczestników spotkania rozlosujemy egzemplarz książki.

7 czerwca 2017 r. (środa), godz. 18:00

Galeria Przy Fabryczce, Wołomin, ul. Orwida 20

Spotkanie poprzedzi koncert muzyki tradycyjnej w wykonaniu Kapeli Ludowej Mazowszanie, która zagra tradycyjne melodie z naszych stron oraz popularne pieśni ludowe.

Urle określane są przez przewodniki turystyczne jako miejscowość wypoczynkowa, która jest położona w dolnym biegu rzeki Liwiec, wzdłuż linii kolejowej Warszawa – Małkinia, na terenie gminy Jadów. Cały teren jest wielkim kompleksem leśnym ? suchych borów sosnowych o piaszczystych ziemiach.

Urle leżą w Puszczy Kamienieckiej zwanej także Puszczą Gardz, której najstarsze opisy sięgają 1569 r. Z opisów tych, zebranych przez prof. Ryszarda Zarembę wynika, że w tym czasie Puszcza należała do starostwa kaminieckiego. W swoim dziele cytuje on, iż: Przy wsi Brzozy, Wielkiem i Gwizdałach jest Puszcza dobra, której są uroczyska Zieloniec i Wałęka nazwane. Jest puszczy wkrąg na dwie mile. Ku Kamieńcu sam drugie urocziska puszczy na różnych miescach, które maią własne przezwiska: Uzt-Krzinica (Ust Krynica?), Kaliski, Ostrów, Tusnicza (?), Orlie (Orle?), Pyeczyska, Zielony Kąt (…)

Z kolei Jerzy Lewicki w Historii Jadowa pisze, iż prawdopodobnie osada Urle powstała w XVI wieku i pierwotna nazwa brzmiała „Orle”. Nazwa ta pochodziła prawdopodobnie od licznych gniazd orłów, jakie się znajdowały w lasach urlowskich na szczytach drzew. Według Lewickiego wieś Urle do 1654 r. należała do dóbr królewskich, potem przekazano je Zakonowi sióstr Wizytek, a w 1791 r., po sekularyzacji dóbr zakonnych, wieś przeszła na własność rządową. Następnie w 1820 r. dobra kamieńczykowskie i jadowskie przeszły na własność hr. ordynata Stanisława Kostki Zamoyskiego, który otrzymał je w zamian za twierdzę Zamość. Urle w tym czasie stanowiły piękne uroczysko leśne i liczyły zaledwie 60 mieszkańców.

W okresie I wojny światowej Urle zostały poważnie zniszczone, ucierpiały przede wszystkim lasy, które zostały wycięte przez Niemców i wywiezione do Prus lub zużyto je na fortyfikacje.

Wielki rozkwit Urli nastąpił w okresie międzywojennym. Wieś była atrakcyjną miejscowością dla pobliskich warszawiaków, którzy zabiegali o wykupienie działek budowlanych pod budowę domków letniskowych. W tym…

Rozpocząłem karierę artystyczną w teatrze Rygiera w Krakowie, skąd zostałem zaangażowany do teatru im. Juliusza Słowackiego ( … ). Woj­na przerwała na okres 5 lat moją pracę w teatrze. Służyłem w wojsku austriackim, ale frontu nie widziałem ani razu ( … ). Po zakończeniu służby wojskowej powróciłem do teatru im. J. Słowackiego, skąd po krótkim okresie czasu zaangażowany zostałem do teatrów warszawskich – wspo­minał Orwid w jednym z wywiadów prasowych.

Okres warszawski w karierze artystycznej Orwida rozpoczął się w 1922 roku, gdzie po „ki1ku zmianach” z zatrzymał się na dłużej w Teatrze Polskim. W latach 1922-1926 grał nie tylko w Polskim, ale też w Małym i teatrze im. Wojciecha Bogusławskiego. W latach 1926-1933 był w zespo­le Miejskich Teatrów Dramatycznych, a od 1934 roku do wybuchu wojny w zespole Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej.

Powierzchowność Orwida nie wyróżniała się niczym szczególnym. Był mężczyzną średniego wzrostu i średniej tuszy. Miał szczerą, sympatyczną twarz, którą postarzała trochę przedwczesna łysina. Wygląd zewnętrzny predestynował go do ról zabawnych starszych panów. Grywał więc jowialnych ojców lub wujów, zahukanych przez swoje połowice mężów i podstarzałych, niewczesnych… ­

Aneta Kielak
Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2006)