Laskowo-Głuchy to jednak nie jedyna miejscowość na terenie po­wiatu wołomińskiego i w jego okolicach związana z osobą Norwida i jego krewnymi. Do chwili obecnej w Strachówce znajduje się parterowy dwór stojący na miejscu dworku należącego niegdyś do Hilarii Sobieskiej, pra­babki poety. Tam, po śmierci matki, wychowywała się wnuczka Sobieskiej, późniejsza Ludwika Norwidowa. Tam także prawdopodobnie Ludwika poznała swego przyszłego męża – zaprzyjaźnionego z Sobieskimi Jana Norwida. Ich ślub miał miejsce w 1818 roku w nieodległym kościele w Sulejowie. Norwidowie mieszkali w Strachówce przez kolejne trzy lata; tam także przyszły na świat ich dzieci – Ludwik i Paulina.

Norwidowie z pewnością bywali także w Dąbrówce i w swoim para­fialnym kościele p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego, gdzie Cyprian Nor­wid został ochrzczony. W księgach parafialnych zachowały się akty naro­dzin braci Cypriana i Ksawerego Norwidów oraz akty zgonu ich rodziców. Na dąbróweckim cmentarzu można oglądać symboliczny grób matki poety – Ludwiki Norwidowej .

Inne miejscowości powiatu wołomińskiego związane z poetą, to z pewnością Wólka Kozłowska i Postoliska. W Wólce Kozłowskiej do połowy lat pięćdziesiątych dziewiętnastego wieku mieszkał niezwykle sza­nowany przez Cypriana Norwida drugi syn Hilarii Sobieskiej, Jan Sobieski oraz jego – żona p. v. Lasocka, właścicielka…

Niemal truizmem jest dziś stwierdzenie, że Cyprian Norwid rozmijał się z czytelnikami w swoich czasach. Świetnie zapowiadający się młody poeta, który stał się we wczesnej młodości popularny w salonach Warsza­wy, bardzo szybko zaczął pisać utwory, których jego rówieśnicy nie byli w stanie pojąć. Były to zaś czasy, kiedy popularność poetów przypominała dzisiejsze kariery najbardziej znanych aktorów i sportowców. W połowie XIX wieku sport jako zjawisko kulturowe niemal jeszcze nie istniał. Akto­rzy, często nawet podziwiani, stanowili grupę zawodową, która, delikatnie rzecz określając, nie cieszyła się najwyższym szacunkiem. Prawdziwe ka­riery artystyczne osiągali więc muzycy i literaci. Nierzadko zdarzało się, że wdzięczni czytelnicy fundowali ulubionym autorom majątki ziemskie. Uznany poeta mógł więc liczyć na podziw i popularność, które rodziły sukces finansowy. Cyprian Norwid osiągnął taki sukces bardzo szybko i to zarówno w Warszawie jak w salonach europejskich. Był bowiem równie utalentowanym plastykiem. Świadomie jednak z sukcesu i popularności zrezygnował. Nie wiązało się to wszakże z kryzysem talentu i załamaniem twórczym. Do końca życia w pełni panował nad poetyckim warsztatem, mistrzowsko posługiwał się słowem. Mógł więc w każdym okresie pisać wiersze, które podobałyby się i zapewniłyby sukces. Mógł wrócić do salo­nów i mieć pieniądze. Mógł, ale nie chciał. Wybrał osamotnienie i biedę, by pozostać wiernym sobie.

Jego biografia stała się tym samym niemal symbolem losu polskich emigrantów tamtej epoki, którzy z posiadłości szlacheckich trafiali do przy­tułków w Europie Zachodniej. Poeta urodził się przecież w dostatnim pol­skim dworze, który do dziś (w nieodległej miejscowości Laskowo-Głuchy) imponuje harmonią szlacheckiej tradycji architektonicznej. Umarł zaś w całkowitym niemal zapomnieniu w domu św. Kazimierza w Ivry pod Pa­ryżem. Powtórzyć jednak trzeba z naciskiem, że w przypadku Cypriana Norwida tragiczny los był następstwem świadomego wyboru i konse­kwencją obranej…

Osobą, której losy tragicznie wpisały się w historię Polski, był stryj Bolesława, Jan (1834-1864). Pracował jako rewizor dochodów tabacznych w Warszawie, gdy w 1863 roku wybuchło Powstanie Styczniowe, do którego się przyłączył. Kiedy Romuald Traugutt objął dyktaturę, Jan Jeziorań­ski pełnił funkcję referenta, a następnie komisarza komunikacji przy Sekretariacie Rządu Narodowego, wreszcie kierownika poczty Rządu. Aresztowany przez Rosjan, torturowany i męczony, wraz z Trauguttem, Krajew­skim, Toczyskim i Żulińskim został stracony na stokach Cytadeli  sierpnia 1864 roku. Pozostawił poślubioną dwa lata wcześniej żonę i córkę. Stry­jecznym bratem Jana Jeziorańskiego był Antoni Jeziorański, generał Powstania Styczniowego, dowódca oddziałów polskich podczas wielu potyczek i bitew, uczestnik ruchu patriotycznego i spiskowego, więziony w Cytadeli, a także w Kufstein i Meran.­­­­­

Warto nadmienić, że potomkiem tego rodu był również Jan Nowak Jeziorański (prawdziwe nazwisko: Zdzisław Antoni Jeziorański), słynny kurier z Warszawy, założyciel radia Wolna Europa. Wielką estymą i szacunkiem darzył on swego dalekiego krewnego.

Jolanta Boguszewska
Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2006)