W 2010 r. mineła 70. rocznica jego śmierci, oraz 125 lat od jego narodzin i cieszę się, że pamięć o nim przetrwała nie tylko w rodzinie Kielaków.

Mam 85 lat, więc niektóre wydarzenia zatarły się w mojej pamięci, ale te, które pamiętam postaram się przedstawić jak najrzetelniej. Dodam też fakty zapamiętane przez całą rodzinę oraz informacje, które są w dokumentach pisanych. Ojca pamiętam tylko ja i moja młodsza siostra Maria, reszta rodziny zna jego historię z opowiadań.

Stanisław Kielak urodził się w listopadzie 1885 r. w Jasienicy w ówczesnym powiecie radzymińskim. W pobliskim Klembowie, w kościele św. Klemensa odbył się chrzest.

Mój dziadek Tomasz Kielak przebywał w Jasienicy prawdopodobnie oddelegowany do pracy na kolei Warszawsko-Petersburskiej. Otwarto ją w 1862 r., a szlak jej przebiegał przez Chrzęsne, gdzie do dzisiaj znajduje się stacja kolejowa.

Nazwisko Kielak stało się znane w okolicy, gdyż dziadkowie mieli trzynaścioro dzieci, z których do wieku dojrzałego dożyło dziewięcioro – dwie córki i siedmiu synów. Kilkoro zmarło w niemowlęctwie, co w XIX w. zdarzało się często. Piszę o dziadku, gdyż to on zapoczątkował społecznikowską działalność Kielaków w Chrzęsnem i okolicy. W historii zapisał się udziałem w komitecie budowy w latach 1913-1919 neogotyckiego kościoła parafialnego wg projektu Henryka Kudery w Postoliskach, wsi sąsiadującej z Chrzęsnem. W kruchcie tegoż kościoła znajduje się tablica z nazwiskami członków komitetu, wśród których widnieje nazwisko Tomasza Kielaka. Około 1890 r. dziadek wrócił z Jasienicy do Chrzęsnego, gdzie posiadał 20 morgów i 98 prętów (ok. 13 ha) ziemi odziedziczonej po swoim ojcu Piotrze z pierwszych nadziałów i serwitutów.

Spośród wszystkich regionów Polski Mazowsze przez lata było wy­raźnie niedoceniane i lekceważone przez historyków sztuki. Relatywne zacofanie tego obszaru spowodowało, że nie wytworzyły się tu warun­ki dla powstania wielu magnackich fortun, które mogłyby stymulować rozwój architektury i sztuki. Dlatego też, niewiele jest na Mazowszu okazałych rezydencji magnackich. W zamian za to, Mazowsze jest regionem dość bogatym w siedziby zamożnej i średniozamożnej szlachty, tzw. dwory szlacheckie.

Na temat zagadnienia dworu szlacheckiego nie ma bogatej litera­tury. Problematyki dworu polskiego jako zjawiska kulturowego dotyczą materiały seminariów organizowanych od kilku lat przez oddział Kielecki Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Problemem dworu szlachec­kiego, jako trwałego elementu polskiej kultury i sztuki, zajęła się rów­nież Marta Leśniakowska w swojej pracy: „Polski dwór”: wzorce archi­tektoniczne, mit, symbol, Warszawa 1992. Inne publikacje dotyczące tego tematu, to głównie literatura pamiętnikarska, publikowana ­z oczywistych względów – dopiero po 1989 roku. Tematyki dworów szlacheckich wyłącznie na Mazowszu dotyczą publikacje Tadeusza Ste­fana Jaroszewskiego i Waldemara Baraniewskiego: Po pałacach i dwo­rach Mazowsza, Warszawa 1995, oraz Pałace i dwory w okolicach Warszawy, Warszawa 1992. Prace te jednak pomijają niektóre, dość istotne siedziby szlacheckie, jak np. pałac w Chrzęsnem; ponadto sku­piają się głównie na zagadnieniach architektonicznych, pomijając inne funkcje, jakie spełniał dwór szlachecki.

Jolanta Boguszewska
Studia i Materiały do dziejów Powiatu Wołomińskiego (2005)